SEP G1, G2 czy G3 – które uprawnienia wybrać?

G1, G2 i G3 nie oznaczają kolejnych poziomów trudności. To trzy różne grupy urządzeń, instalacji i sieci: elektroenergetycznych, cieplnych oraz gazowych. Wybór powinien więc wynikać z rodzaju pracy, którą chcesz wykonywać, a nie z przekonania, że jedna grupa jest „wyższa” od drugiej.

Najczęściej wybierane jest G1, ponieważ dotyczy energii elektrycznej i wielu stanowisk technicznych. Osoba pracująca przy kotłach, wentylacji lub instalacjach cieplnych może jednak potrzebować G2, a pracownik zajmujący się urządzeniami i sieciami gazowymi – G3. W niektórych zawodach przydatne jest połączenie dwóch albo wszystkich trzech grup.

Czym różnią się SEP G1, G2 i G3?

Potoczne określenie „uprawnienia SEP” odnosi się do świadectw kwalifikacyjnych wymaganych przy eksploatacji określonych urządzeń, instalacji i sieci. Zakres dokumentu nie wynika wyłącznie z oznaczenia G1, G2 lub G3. Na świadectwie wskazuje się również konkretne rodzaje urządzeń oraz czynności, do których dana osoba potwierdziła kwalifikacje.

Uprawnienia SEP G1 – dla osób pracujących z energią elektryczną

Grupa G1 obejmuje urządzenia, instalacje i sieci elektroenergetyczne wytwarzające, magazynujące, przetwarzające, przesyłające lub zużywające energię elektryczną. W tej grupie mieszczą się między innymi instalacje o napięciu do 1 kV, instalacje powyżej 1 kV, zespoły prądotwórcze, urządzenia elektrotermiczne, sieci oświetlenia ulicznego oraz aparatura kontrolno-pomiarowa.

Samo określenie „G1” nie oznacza automatycznie prawa do wykonywania wszystkich prac elektrycznych. Decydujące znaczenie ma dokładny zakres wpisany na świadectwie. Jeśli w pracy potrzebne są pomiary, w zakresie powinny znaleźć się odpowiednie czynności kontrolno-pomiarowe. Jeżeli praca dotyczy urządzeń powyżej 1 kV, dokument ograniczony do instalacji do 1 kV nie będzie wystarczający.

Uprawnienia SEP G2 – ciepło, kotły, wentylacja i chłodnictwo

Grupa G2 dotyczy urządzeń wytwarzających, magazynujących, przetwarzających, przesyłających i zużywających ciepło oraz innych urządzeń energetycznych. Obejmuje między innymi kotły parowe i wodne, sieci cieplne, turbiny, przemysłowe odbiorniki pary i gorącej wody, urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze, sprężarki oraz piece przemysłowe.

G2 często wybierają osoby pracujące w kotłowniach, zakładach produkcyjnych, administracji technicznej budynków, serwisie HVAC i utrzymaniu ruchu. Również tutaj ważne są parametry urządzeń. Przepisy rozróżniają zakresy między innymi według mocy, dlatego przed zapisaniem się na egzamin warto sprawdzić wymagania konkretnego stanowiska.

Uprawnienia SEP G3 – sieci, instalacje i urządzenia gazowe

Grupa G3 obejmuje urządzenia, instalacje i sieci gazowe związane z wytwarzaniem, przetwarzaniem, przesyłaniem, magazynowaniem i zużywaniem paliw gazowych. W zakres tej grupy wchodzą między innymi sieci gazowe, urządzenia i instalacje gazowe, przemysłowe odbiorniki paliw gazowych, turbiny gazowe oraz aparatura kontrolno-pomiarowa i sterująca.

G3 jest właściwym kierunkiem dla osób montujących, obsługujących lub serwisujących instalacje gazowe. Nie należy jednak zakładać, że każde świadectwo G3 obejmuje wszystkie urządzenia gazowe. Tak jak w G1 i G2, znaczenie ma wykaz punktów oraz rodzaj czynności zapisanych na dokumencie.

Eksploatacja czy dozór – co oznaczają litery E i D?

Oprócz wyboru grupy trzeba określić stanowisko: eksploatację albo dozór. To dwa różne zakresy odpowiedzialności.

Początkujący pracownik wykonujący prace techniczne najczęściej rozpoczyna od eksploatacji E. Zakres D jest potrzebny wtedy, gdy stanowisko obejmuje kierowanie pracami lub nadzór. Jeżeli obowiązki łączą oba obszary, można ubiegać się o potwierdzenie kwalifikacji w E i D.

Którą grupę wybrać do konkretnego zawodu?

• Elektryk, elektromonter lub automatyk – najczęściej G1, zwykle eksploatacja E; zakres urządzeń i pomiarów trzeba dopasować do obowiązków.
• Pracownik utrzymania ruchu – często G1, a w zakładach z kotłownią, chłodnictwem lub instalacjami gazowymi również G2 albo G3.
• Serwisant klimatyzacji i wentylacji – w zależności od urządzeń może potrzebować G2, a przy pracach elektrycznych także odpowiedniego zakresu G1.
• Palacz kotłów lub pracownik kotłowni – zazwyczaj G2 w zakresie odpowiadającym mocy i rodzajowi urządzeń.
• Monter i serwisant instalacji gazowych – G3, z zakresem dobranym do rodzaju sieci lub urządzeń.
• Kierownik zespołu technicznego – odpowiednia grupa lub grupy oraz dozór D, jeżeli rzeczywiście kieruje pracami albo sprawuje nadzór.

Czy można zdobyć G1, G2 i G3 jednocześnie?

Można ubiegać się o kwalifikacje w więcej niż jednej grupie, jeżeli odpowiada to wykonywanej lub planowanej pracy. Każda grupa obejmuje jednak inny zakres wiedzy, urządzeń i zagrożeń. Komisja sprawdza kwalifikacje w zakresie wskazanym we wniosku, dlatego nie warto wybierać wszystkich punktów wyłącznie „na zapas”.

Szerszy dokument nie zawsze jest lepszy. Najbardziej użyteczne świadectwo to takie, które dokładnie odpowiada urządzeniom, czynnościom i odpowiedzialności na stanowisku. Przed zgłoszeniem warto porównać zakres egzaminu z opisem stanowiska lub wymaganiami pracodawcy.

Najczęstsze błędy przy wyborze uprawnień

• Traktowanie G1, G2 i G3 jako kolejnych poziomów zaawansowania.
• Wybór samego G1 do 1 kV bez sprawdzenia, czy praca wymaga pomiarów albo urządzeń o wyższym napięciu.
• Zapisanie się na dozór D mimo planowania wyłącznie prac wykonawczych.
• Wybieranie bardzo szerokiego zakresu, który nie ma związku z wykonywanym zawodem.
• Założenie, że nazwa kursu automatycznie gwarantuje konkretny zakres na świadectwie.

Jak wybrać odpowiedni kurs SEP?

1. Spisz urządzenia i instalacje, przy których pracujesz lub zamierzasz pracować.
2. Ustal, czy będziesz wykonywać prace, czy również kierować nimi i sprawować nadzór.
3. Sprawdź w ogłoszeniu szkolenia dokładny zakres grupy, punktów oraz czynności.
4. Zapytaj organizatora, jakie dokumenty trzeba przedstawić komisji przed egzaminem.
5. Porównaj nie tylko cenę, ale też program, termin egzaminu i zakres świadectwa.

Na Lkursy.pl możesz porównać dostępne kursy SEP i skontaktować się bezpośrednio z organizatorem. Przed zapisem poproś o potwierdzenie, czy szkolenie i egzamin obejmują urządzenia potrzebne na Twoim stanowisku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy G1 jest ważniejsze niż G2 i G3?

Nie. Każda grupa dotyczy innego rodzaju urządzeń i instalacji. G1 obejmuje elektroenergetykę, G2 urządzenia cieplne i energetyczne, a G3 urządzenia oraz sieci gazowe.

Czy uprawnienia G1 do 1 kV wystarczą elektrykowi?

Zależy od obowiązków. Jeśli elektryk wykonuje pomiary albo pracuje przy urządzeniach o wyższym napięciu, potrzebuje odpowiednio rozszerzonego zakresu wpisanego na świadectwie.

Czy można mieć jednocześnie E i D?

Tak. Są to jednak dwa różne zakresy: E dotyczy wykonywania prac eksploatacyjnych, a D kierowania tymi pracami lub sprawowania nadzoru.

Czy G2 obejmuje klimatyzację?

G2 może obejmować urządzenia wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze o parametrach określonych w przepisach. Dokładne uprawnienie zależy od punktów wpisanych na świadectwie.

Czy można później rozszerzyć zakres uprawnień?

Tak, ale rozszerzenie zakresu wymaga ponownego sprawdzenia kwalifikacji dla dodatkowych urządzeń, czynności lub stanowiska i uzyskania odpowiedniego świadectwa.

Podsumowanie

G1 wybierz, jeśli planujesz pracę przy urządzeniach i instalacjach elektrycznych. G2 będzie właściwe dla ciepła, kotłów, wentylacji, chłodnictwa i innych urządzeń energetycznych. G3 dotyczy instalacji, sieci i urządzeń gazowych. Ostateczną decyzję podejmij na podstawie realnych obowiązków, wymaganych punktów oraz zakresu E lub D.

Sprawdź dostępne kursy SEP na Lkursy.pl

Przeczytaj również

• Jak zdobyć uprawnienia SEP
• Jak wygląda egzamin SEP
• Jak długo ważne są uprawnienia SEP i jak je odnowić
• Czy warto zrobić uprawnienia SEP bez doświadczenia

Źródła merytoryczne

• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 1 lipca 2022 r.